Scena iz Netflixovog dokumentarca Fyre

U tom sistemu hiperprodukcije žanr dokumentarca naprosto je procvetao.

Iako ćete ih retko gledati u bioskopima, dokumentarni filmovi, a naročito dokumentarne serije, prepričavaju se među striming publikom koja konstantno traži još, još, još. I konstantno još više i dobija.

Naravno, kvantitet nikad ne znači i kvalitet, te smo u ovoj godini gledali neke baš loše dokumentarce, ali – bilo je i onih dobrih, zabavnih, šokantnih, zanimljivih

Skrolujte nadole i naići ćete na listu dokumentaraca koji su premijerno prikazani ove godine – neki su hitovi striming platformi, a neki su prikazivani u bioskopima ili na filmskim festivalima.

Razgovori s ubicom: Ted Bundy
Režija: Joel Berlinger
Gde da gledate: Netflix

Veliki broj serijskih ubica ima dijagnozu malignog narcizma, te često pate od zablude o veličini. Jedna od implikacija Netflixovog serijala Razgovori s ubicom: Ted Bundy jeste da je Ted Bundy, jedan od najpoznatijih američkih serijskih ubica, neprestano manipulisao medijima i novinarima koji su ga intervjuisali kako bi hranio veličanstveni narativ o sebi, svom liku i „delu“. Ironično, ova dokumentarna serija radi upravo to isto u sadašnjem vremenu.

Dokumentarac je dramatizacija knjige koja je izašla 2000. godine, a napisali su je istraživački novinari Stephen Michaud i Hugh Aynesworth. Sastavljen je od delova snimanih intervjua kada je Bundy bio u zatvoru, osamdesetih. Osim što su prikazali Bundyjeve zatvorske intervjue, filmaši su razgovarali sa novinarima, detektivima, Bundyjevim prijateljima, advokatima, pa čak i sa jednom preživelom žrtvom, u očiglednom pokušaju da balansiraju njegove reči, pokažu ih u širem kontekstu i s dodatnim uvidima.

Naša planeta
Režija: Adam Chapman, Hugh Pearson, Huw Cordey, Sophie Lanfear, Mandi Stark, Jeff Wilson
Gde da gledate: Netfilx

Tim koji stoji iza BBC-jevog popularnog dokumentaraca Plava planeta ponovo udružuje snage, ovoga puta na Netflixu, što rezultira dokumentarnom serijom Naša planeta – jednako očaravajućom kao i prethodni film. Ovoga puta, umesto na fantastičnim vizualima, fokus je i na devastirajućim efektima klimatskih promena i srceparajućim trenucima u kojima vidimo životinje kako se bore za život.

Poseban bonus: narator filma je David Attenborough, čovek koji je odgovoran za prikazivanje legendarnog Cirkusa Montija Pajtona.

Apolo 11
Režija: Todd Douglas Miller
Gde da gledate: nadamo se da će biti u bioskopima

Mnogi filmovi pokušali su da uhvate i prenesu iskustvo putovanja kroz svemir: od naučnofantastičnih (Allien, Star Wars, Star Trek, Prometheus…) do istorijskih drama (First Man). Apollo 11, iako nema jednako zadivljujuće vizuelne efekte kao pomenuti filmovi, sigurno će vas ostaviti zapitane i zapanjene svemirom. Realnim svemirom.

Sastavljen od dosad neprikazanih NASA snimaka, dokumentarac priča priču o prvom letu na Mesec – od lansiranja do sletanja. Pored nekoliko modernih scena, sve što ćete gledati i čuti snimano je 1969. godine – od dijaloga do audio i video snimaka.

Rezultat je neverovatno svedočanstvo o ovom istorijskom događaju i to na kristalno jasnom 65-milimetarskom formatu. Momenti koji čine ovaj film fenomenalnim zapravo jesu oni koji prikazuju povratak na Zemlju. Upravo tada vidimo da su heroji, koje smo u SF ostvarenjima navikli da viđamo, zapravo obični, realni ljudi, koji pričaju glupe viceve i jedu masnu hranu.

Takođe, film pokazuje da se u ovakvim trenucima ceo svet veoma lako ujedinjuje, a mnoge razlike, predrasude i neprijateljstva – brišu.

Napuštanje Nedođije
Režija: Dan Reed
Gde da gledate: HBO i HBO Go

Novi HBO dokumentarac je eksplozivan i uznemirujući – jer fokusira se na priče dva muškarca koji svedoče o tome kako ih je u detinjstvu seksualno zlostavljao Michael Jackson.

Kako Jackson, iako optuživan, nikada nije bio osuđen za seksualno zlostavljanje maloletnika – reditelj filma pokazuje zašto je to tako i koliku moć i uticaj jedna pop zvezda ima na svet u kom živimo. Obe žrtve do detalja opisuju događaje, što čitavo iskustvo gledanja čini veoma neprijatnim, a ujedno nastavlja nezavršenu priču o nezdravom odnosu sa decom koji je gajio Michael Jackson.

Fyre
Režija: Chris Smith
Gde da gledate: Netflix

Fyre je dokumentarac o najvećem muzičkom festivalu koji se nikada nije dogodio i o njegovom tvorcu Billyju McFarlaneu – verovatno najvećem modernom prevarantu.

Odmah na početku upoznajemo McFarlanea, producenta koji prodaje celom svetu fantaziju o ekskluzivitetu, neprekidnim žurkama i druženju sa selebritijima. Na početku, partner na projektu mu je reper Ja Rule, koji želi da realizuje ideju o muzičkom festivalu na Bahamima. Kako se priča razvija, svedočimo donošenju mnoštva glupih odluka, neverovatnim lažima i na kraju – ogromnoj krađi.

Kroz intervjue sa zaposlenima na celom projektu, promoterima festivala, zatim gostima koji su kupili karte i došli na Bahame, reditelj je uspeo da stvori atmosferu društva u kom su prevare beskrajno lake.

Amazing Grace
Producent: Alan Alliott
Gde da gledate: nadamo se da će biti u bioskopima

https://www.youtube.com/watch?v=r6v9G_8iiNE

Dokumentarac o kraljici soula Arethi Franklin vrti se oko njenog legendarnog nastupa u Los Anđelesu 1972. godine. S modernim tehnologijama zvuk koji je tada snimljen neverovatno je bolji, življi, inspirativniji.

Gledamo 29-godišnju Arethu Franklin i južnokalifornijski gospel hor koji dve noći pevaju prisutnima. Ovaj film je zanimljiv zbog toga što, iako je dokumentarac o Arethi, pevačicu malo vidimo u njemu. Ona sjajno peva, naravno, ali kamere konstantno snimaju muškarce oko nje, prečasnog Jamesa Clevelanda, Artehinog oca, i Alexandera Hamiltona, harizmatičnog dirigenta hora.

Na kraju, glas Arethe Franklyn sve ih stavlja ne u drugi već u poslednji plan.

The post Najbolji dokumentarci premijerno prikazani 2019. appeared first on 42 magazin.

Kada je Leonard Cohen umro, 6. novembra 2016, ostavio je beleške o mislima koje su ga okupirale, kao i dnevnike, i crteže. Sve ove uspomene i vizije, uključujući i tekstove s poslednja tri albuma, sakupljene su na jednom mestu, u formi knjižice.

Zbirka pesama, koja je posthumno objavljena, sastavljana je tokom čitave 2016. godine i zove se The Flame (Plamen). Kroz predgovor nam se obratio njegov sin Adam, a ova kolekcija Cohenovih pesama deveta je po redu, i poslednja.

Adam kaže da je zbirka bila finalni Cohenov projekat. Životni projekat – what he was staying alive to do, his sole breathing purpose at the end. Zar ona, u isto vreme, nije prozor u um jednog od najvećih umetnika 20. i 21. veka? Umetnika čije su reči i pesme pomogle generacijama slušalaca i čitalaca.

Živeo je izuzetan i turbulentan život – rođen je u Montrealu 1934, sarađivao je sa velikim Bobom Dylanom i legendarnom Arethom Franklin, autor je genijalnih hitova Hallelujah, First We Take Manhattan, Dance me to The end of Love, Chelsey Hotel No. 2… Bio je zavodnik i budistički zen-monah, često je govorio o svojoj borbi sa depresijom, a manje o nagradama poput one Grammy (za životno delo) ili o članstvu u Rokenrol holu slavnih. U momentu kada je pisao pesme sabrane u zbirci The Flame imao je 82 godine, bio je lošeg zdravlja i trpeo bolove. Ono što knjiga uspeva da prenese, a što i njegov sin Adam navodi u uvodu, jeste Cohenov trud da se patnje oslobodi upravo kroz poeziju, kroz izbacivanje misli na papir. Njegova nemilosrdna posvećenost pisanju bila je lek.

Like a bird on the wire
Like a drunk in a midnight choir
I have tried, in my way, to be free.
Leonard Cohen

Obojena paletom tamnih nijansa, zbirka The Flame nudi nam pogled na svet koji samo sa određenim godinama možemo da vidimo. Njegov ton je oštar; mnoge od pesama govore o kajanju i priznavanju grešaka. No time to change / It’s much too late / My gentle book, piše on. Iako prva asocijacija, kada čitate ovo, može biti mrak ili tuga, mi bismo ipak rekli – pasija i emocija koja plamti, bez uzdržavanja ili prilagođavanja. Hrabrost koja dolazi iz sučeljavanja sa životnim istinama. Ljubav, ljubav prema životu, ljubav prema iskrenosti… To je ono što se, takođe, čita. I ne samo sad, već i u celokupnom Cohenovom stvaralaštvu.

Ponekad zna da bude i zabavan, komentarišući svetska dešavanja. U pesmi koju su najviše citirali na internetu – Kanye West is not Picasso, Cohen kaže:

I am the real Kanye West
I don’t get around much anymore
I never have
I only come alive after a war
And we have not had it yet.

I čitajući ovo, možemo da zamislimo autora kako sasvim ozbiljno kontemplira rad repera, koji, posebno danas, ima nezanemarljivo loš uticaj na kulturu i politiku čitavog sveta. Pesma je, inače, napisana 2015. godine.

I am the Kanye West of Kanye West
The Kanye West
Of the great bogus shift of bullshit culture

Iako smatran za introspektivnog autora, Cohen poemom Kanye West is not Picasso jasno govori da obraća pažnju na svet oko sebe, i govori da ga taj svet razočarava.

„Pisanje je bilo njegov razlog za postojanje“, govori Adam Cohen u predgovoru. „Ono je bilo plamen koji je održavao, sagorevao, rasplamsavao. Plamen koji se nikada neće ugasiti.“

Za čoveka koji je posvetio svoj rad razmišljanju o letargiji, tami i smrti, reći da ga više nema – smešno je. Upravo u smrti njegova vizija dobija nov život

Iako nije doživeo da u rukama drži publikovano izdanje, Cohen u njemu nudi zbirku pesama koja ponosno stoji na koncu njegove karijere. A ta karijera je, kao što već znate, trajala više od šest decenija, i tokom nje je objavio čak 14 studijskih albuma, dva romana i, sada, devet zbirki poezije. Ipak, za čoveka koji je posvetio svoj rad razmišljanju o letargiji, tami i smrti, reći da ga više nema – smešno je. Upravo u smrti njegova vizija dobija nov život.

U nastavku pročitajte jednu pesmu iz zbirke The Flame:
Happens to the Heart

I was always working steady
But I never called it art
I was funding my depression
Meeting Jesus reading Marx
Sure it failed my little fire
But it’s bright the dying spark
Go tell the young messiah
What happens to the heart

There’s a mist of summer kisses
Where I tried to double-park
The rivalry was vicious
And the women were in charge
It was nothing, it was business
But it left an ugly mark
So I’ve come here to revisit
What happens to the heart

I was selling holy trinkets
I was dressing kind of sharp
Had a pussy in the kitchen
And a panther in the yard
In the prison of the gifted
I was friendly with the guard
So I never had to witness
What happens to the heart

I should have seen it coming
You could say I wrote the chart
Just to look at her was trouble
It was trouble from the start
Sure we played a stunning couple
But I never liked the part
It ain’t pretty, it ain’t subtle
What happens to the heart

Now the angel’s got a fiddle
And the devil’s got a harp
Every soul is like a minnow
Every mind is like a shark
I’ve opened every window
But the house, the house is dark
Just say Uncle, then it’s simple
What happens to the heart

I was always working steady
But I never called it art
The slaves were there already
The singers chained and charred
Now the arc of justice bending
And the injured soon to march
I lost my job defending
What happens to the heart

I studied with this beggar
He was filthy he was scarred
By the claws of many women
He had failed to disregard
No fable here no lesson
No singing meadowlark
Just a filthy beggar blessing
What happens to the heart

I was always working steady
But I never called it art
I could lift, but nothing heavy
Almost lost my union card
I was handy with a rifle
My father’s .303
We fought for something final
Not the right to disagree

Sure it failed my little fire
But it’s bright the dying spark
Go tell the young messiah
What happens to the heart

24. jun 2016. godine

The post Nemilosrdna posvećenost pisanju: poslednja knjiga Leonarda Cohena appeared first on 42 magazin.

Godine 1967. Aretha Franklin imala je samo 25 godina. U to vreme, kada mlada žena zađe u drugu polovinu druge decenije, već se smatrala matorom za karijeru pop pevačice, ali eto – Aretha je ovo pravilo potpuno uništila jer se upravo tada proslavila.

Kada se svojim moćnim glasom prodrala What you want, baby I’ve got it u pesmi Respect, milioni slušalaca nisu mogli a da se ne slože.

Ona je imala sve. S glasom koji se može opisati kao BOŽANSTVEN brzo se pela na vrh pop top-liste. Krajem pomenute godine Aretha je prerasla sve kolege, pisala je pesme, sama donosila karijerne odluke i povezivala se s publikom. Nije bilo lako postati i ostati samostalan. Šezdesetih i sedamdesetih je malo crnih žena bilo cenjeno u svetu muzike, a Aretha je baš tada uspela da osvoji titulu kraljica soula, koju drži i dan-danas.

Aretha Franklin je kroz svoje pesme govorila da ženu treba čuti i da ona može sve sama – da piše pesme, donosi karijerne odluke i menja svet oko sebe i za sebe

U isto vreme Pokret za ljudska prava (Civil Rights Movement) podsetio je na pitanje prava žena: nekoliko godina pre toga (1964) Kongres je doneo odredbu VII Zakona o građanskim pravima, koja zabranjuje diskriminaciju ne samo na osnovu rase već religije i na osnovu pola. Žene, a pogotovo žene koje spadaju u nacionalne manjine, dugo su bile uskraćene mogućnosti da uče u određenim institucijama, da rade na određenim pozicijama, nisu imale jednake plate kao muške kolege, čak ni pred sudom nisu bile jednake s muškarcima.

Godine 1966. osnovana je Nacionalna ženska organizacija (NOW). Javila se potreba za jakim ženskim glasovima u svetu u kojem dominiraju muškarci, oni koji će jasno i glasno govoriti i seksizmu koji se tada nije spominjao. Potreba za podrškom i osnaživanjem. Na isti način je Aretha, samo u pop areni, govorila da ženu treba čuti i da ona može sve sama – da piše pesme, donosi karijerne odluke i menja svet oko sebe i za sebe.

Čak su i u najkonzervativnijem od svih muzičkih pravaca – kantriju, neke dame uspele da naprave proboj i postanu ikone žanra. Naravno, govorimo o pre svega – Dolly Parton i Loretti Lynn

Ovaj spoj promene svesti u društvu i rast Arethe Franklin kao pop dive, te poruke koju je ona slala, doveo je toga da je 1967. godina bila presudna za žene u muzici. Te godine su snažne i nezavisne pop pevačice odlučile da poslušaju Arethu i izbore se za svoje mesto pod muzičkim suncem. Prvi korak bio je veliki pop festival u Montereju. Tada je svet upoznao Jefferson Airplane – jedan od ozbiljnijih rok bendova koji je imao ženu kao frontmenku. Grace Slick je imala 27 godina, ekscentrična i fantastična – palila je binu. A taj neponovljiv nastup nije bio njeno najjače oružje. Ona je napisala najveće hitove zbog kojih se bend proslavio i upisao u muzičku istoriju (Somebody to love i White Rabbit).

Dvadesetčetvorogodišnja Janis Joplin, besramna i divlja, bila je žena kakva se nikada do tad nije pojavila na muzičkoj sceni. Njen sirov glas i način na koji se kretala i dalje su jedinstveni. Janis je brend za sebe. Iako je prvo počela da svira sa bendom, ubrzo ga je prerasla i postala poznatija kao solo umetnica. Janis pripada samo sebi. I svojoj muzici.

U Kaliforniji se takođe kuvala dobra ženska muzička zakuska. Pojavila se Joni Mitchell, koja je pisala prelepe i neobične tekstove. Poeziju gotovo. U drugoj polovini 1967. godine objavila je debi album Song to a Seagul. Joni je ženski pandan Bobu Dylanu, možda najvažnija i najuticajnija žena tekstopisac ikada.

Te magične 1967. Judy Collins otpevala je Both Sides Now, a čak su i u najkonzervativnijem od svih muzičkih pravaca – kantriju, neke dame uspele da naprave proboj i postanu ikone žanra.

https://www.youtube.com/watch?v=OTuQ9cKGSdM

Naravno, govorimo o pre svega – Dolly Parton i Loretti Lynn.

U tadašnjoj Jugoslaviji bilo je vreme šlagera i prepeva, a kraljica tog muzičkog trenutka bila je i ostala Bisera Veletanlić.

Sećate li se i prelepe Olivere Katarine koja na tadašnjoj RTB izvodi pesmu Erene? Iconic!

Danas, 2017, pola veka kasnije, žene bukvalno vladaju muzičkom scenom: od Beyonce, preko Lady Gage, Lane del Ray, Adel, Rihanne… I trebalo bi da se za to zahvale upravo damama iz 1967.

The post RESPECT za dame čiji se glasovi čuju daleko appeared first on 42 magazin.