Neki, retki ljudi bez sumnje poseduju specijalnu vrstu magnetizma koji je, iako okom neprimetan, fascinantan i jasan. Auru, neki će reći. Upravo ti ljudi postaju glas određene generacije ili nekoliko generacija. Zbog njih se avangarde ruše i iz tih ruševina dižu se nove; ono što je nekad bilo kritikovano postaje norma, a novi umetnički oblici grade se iz ovog konflikta.

S tim na umu počinjemo priču o Marini Abramović, svetskoj i našoj najvećoj performans umetnici: ženi kontrasta – ćerki jugoslovenskih komunističkih heroja, koja je otvoreno flertovala sa religijom.

Od samih početaka njena umetnost bila je šokantna, a ona gotovo ekskomunicirana iz Jugoslavije. Uprkos tome, uporna i hrabra, Marina je na noge postavila performans kao značajnu umetničku granu, koja i te kako može biti sredstvo za prenošenje emotivnih i političkih poruka. Postala je miljenica publike, kritike i art kuratora, nezaustavljiva sila čiji je rad sve bolji i značajniji što je ona starija.

@dev9t poslednje veče i @marinaabramovicart je tu #42magazin @42loves #marinaabramovic #dev9tfestival #art

A post shared by 42 magazin (@42magazin) on Jun 23, 2018 at 12:17pm PDT

Telo kao medijum

Abramović je rođena 30. novembra 1946. u Beogradu, u Jugoslaviji. Njeni roditelji, partizanski heroji Drugog svetskog rata, u godinama koje su usledile radili su u Titovoj vladi i učili je strogim socijalističkim principima. Ipak, veći uticaj na nju imala je religiozna baka koja joj je govorila o veri, praktikovala razne rituale, a samim tim pokazivala bunt prema tadašnjem sistemu.

Performans Kuća s pogledom na okean postao je toliko popularan da se čak nalazi i u jednoj od epizoda serije Seks i grad

Godine 1965. upisuje beogradsku Akademiju likovnih umetnosti, odsek slikarstvo. Međutim, umesto platna, više ju je zanimao body art. U tom periodu počinje da otkriva mogućnosti koje podrazumeva performans, pogotovo korišćenje sopstvenog tela za istraživanje spiritualnosti, preispitivanje društvenih principa i konstrukata. Nakon što je završila postdiplomske studije na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu, 1972. godine započinje seriju visceralnih performansa u kojima koristi upravo sopstveno telo kao objekat i kao medijum.

Tokom performansa Ritam 10 (1973), na primer, medotično probada nožem prostor među prstiju na ruci, često se ubada i krvari. U akciji Ritam 5 izvedenoj na Aprilskim susretima 1973. zapalila je vatru oko zvezde petokrake i legla u njen centar. Tokom ove izvedbe zamalo se nije ugušila, publici je trebalo dosta vremena da shvati kako Marina ne glumi trans, već je zapravo ostala bez svesti. U Ritmu 0 (1974) želela je da se suoči sa smrću. Stajala je nepokretno tokom šest sati u sobi u kojoj su nalazila još 72 objekta, od ruže do napunjenog pištolja, sugerišući publici da mogu bilo koji da iskoriste na njoj, kako god žele. Tokom ovog performansa izbila je tuča jer je jedan od posetilaca hteo da upuca Marinu, dok su ga ostali obuzdavali.

Ovakvi performansi bili su kontroverzni ne samo zbog opasnosti u koju je stavljala i sebe i publiku, već i zbog nudizma koji je postao regularan element u njenom kasnijem radu.

Ulay

Godine 1975. seli se u Amsterdam gde, samo godinu dana kasnije, započinje saradnju sa Frankom Uweom Laysiepenom (poznatijem po nadimku Ulay), nemačkim umetnikom koji je delio s njom rođendan i artistički pogled na svet.

Njihov zajednički rad pre svega je istraživao temu rodnog identiteta. Tokom danas čuvenog performansa Imopenderabilia (1977) stajali su potpuno nagi na uskom ulazu u muzej, pri čemu su posetioci morali da se „uguraju“ između njih kako bi ušli, a samim tim i morali da izaberu prema kome od njih dvoje će okrenuti leđa, a kome će gledati direktno u lice.

Marina i Ulay

Često su putovali i ta putovanja pretvarali u performanse, u umetnost. Od ’81. do ’87. na više od deset lokacija širom sveta meditirali su i govorili o važnosti i vežbanju koncentracije, fokusiranja. Čak je i kraj njihove veze i umetničkog partnerstva završen performansom – 1988. krenuli su jedno drugom peške u susret sa suprotnih krajeva Velikog kineskog zida (8.851 km), kako bi se na sredini oprostili.

POPularizacija performansa

Bez obzira na značajne performanse koje je izvodila preko 20 godina, postaje svetski priznata tek 1997, nakon što osvaja nagradu Zlatni lav za najbolju umetnicu Venecijanskog bijenala.

Njena tada nagrađena izložba Balkanski barok bila je mešavina video-instalacija i performansa, a bavila se istraživanjem kulturnog i porodičnog identiteta koji razvijamo tokom odrastanja. Pažnju publike privukla je i galerijskom instalacijom Kuća s pogledom na okean (2002) – tokom koje je živela u galeriji 12 dana dozvoljavajući publici da posmatra njenu svakodnevicu. Ovaj performans postao je toliko popularan da se čak nalazi i u jednoj od epizoda serije Seks i grad.

Bez obzira na značajne performanse koje je izvodila preko 20 godina, postaje svetski priznata tek 1997, nakon što osvaja nagradu Zlatni lav

Do 2005. godine počinje da razmišlja o nasleđu performansa kao umetničke grane, o individualcima koji svoja dela ne kače na zid, već je njihov rad živ, trenutan i neretko brzo zaboravljen. Kako bi ustoličila status performansa u svetu umetnosti, Marina u muzeju Guggenheim prezentuje Seven Easy Pieces – seriju reperformansa ili ponovo izvedenih performansa. Dva su bila njena, a pet od kolega među kojima se nalaze Bruce Nauman i Joseph Beuys.

Umetnica je prisutna

Pet godina kasnije njujorški muzej moderne umetnosti MoMA održava veliku retrospektivu Marininog rada nazvanu Umetnica je prisutna (The Artist Is Present).

Tokom ove izložbe Marina je 763 sata i 30 minuta sedela nepomično u tišini, dok su se posetioci jedan po jedan smenjivali na stolici nasuprot nje a da je ne dodiruju ili pričaju sa njom. Za vreme trajanja performansa preko puta Marine smenilo se 1.545 posetilaca, među kojima su bili Lou Reed, James Franco, Bjork, Lady Gaga… Više od 750.000 posetilaca prošlo je kroz atrijum muzeja za vreme trajanja izložbe. Bila je to najveća izložba performansa u istoriji Muzeja moderne umetnosti u Njujorku.

Tokom performansa “Umetnica je prisutna”

Iako su njeni reperformansi često kritikovani kao dela koja smanjuju vrednost i originalnost prvobitnih izvedbi, doneli su čitavom umetničkom žanru validaciju, a Marini još veća priznanja – 2012. godine HBO snima dokumentarac nazvan po muzejskoj izložbi Umetnica je prisutna. Ova hronika retrospektive dokumentuje njenu psihofizičku spremnost, emotivne reakcije publike, i sve u svemu – pokazuje zbog čega je to performans neophodan današnjem društvu. Film je osvojio je nagradu Peabody za najbolje televizijsko ostvarenje u kategoriji dokumentarnog programa.

Umetničko nasleđe performansa

Nakon retrospektivne izložbe i dokumentarca, Abramović nastavlja da istražuje performans i da beleži njegovo nasleđe kroz osnivanje organizacija, škola i drugih institucija (najpoznatiji je Marina Abramović institut u državi Njujork). Pre dve godine objavila je memoare Prolazim kroz zidove (Walk Through Walls), a kod nas je ovu knjigu, u prevodu Ivana Radosavljevića, izdala kuća Samizdat.

„Volela bih umreti bez straha i ljutnje. Učiniću sve što je u mojoj moći da to i postignem.“

Posle više od četiri decenije Marina Abramović predstaviće svoja dela u rodnom Beogradu na samostalnoj izložbi – njena retrospektivna postavka Čistač biće otvorena u Muzeju savremene umetnosti u septembru 2019. i trajaće do januara 2020. godine.

The post Umetnička biografija: Marina Abramović appeared first on 42 magazin.

Pre nekoliko dana zvanično je izašao dokumentarac o životu velikog Alexandera McQueena. Počast njegovom radu odavaće se ne samo danas već i ubuduće, zato se modnom retrospektivom vraćamo na početak i obnavljamo zašto je Alexander McQueen ime koje će ostati velikim slovima zabeleženo na stranicama modne istorije.

Njegovo puno ime i prezime je Lee Alexander McQueen. Rođen 1969, živeo je do vrhunca svoje slave 11. februara 2010. kada je izvršio samoubistvo obesivši se u svojoj kući. Iako se spekuliše da je razlog njegovog samoubistva bila droga, depresija i anksioznost, razlog treba ostaviti po strani jer danas je Alexander veliki britanski dizajner i kreator visoke mode a ne tabloidna ličnost.

Alexander McQueen; Savage Beauty

Kao vodeća figura na čelu modne kuće Givanchy Alexander je radio između 1996. i 2001. godine, a brend sa svojim imenom osnovao je još 1992. Koliko je vredan njegov rad između ostalog govore i nagrade kao što je ona koja nosi naziv Britanski dizajner godine, i to nekoliko puta, kao i prestižna CFDA internacionalna nagrada za najboljeg dizajnera godine koju je odneo 2003.

Opšti utisak dok sedite u prvom redu je kao da ste zavirili u glavu idejnog tvorca i kao da hodate kroz njegov san kao posmatrač dok samo što ne dodirnete ta bića iz njegove mašte

Ako se vratimo unazad i pogledamo njegovo školovanje, ono što odmah upada u oči jeste to što je već sa šesnaest godina napustio školu i preorijentisao se na završavanje krojačkog kursa. Ubrzo počinje da radi kao šegrt i savladava krojački zanat, a zatim prelazi na novo radno mesto kao krojač pozorišnog kostima, a ne samo svakodnevne odeće.
[See image gallery at 42magazin.rs]

Ova vrsta edukacije je upravo ono što mu je pomoglo da do najsitnijih detalja otkrije tajne krojačkog zanata i da kasnije kao modni dizajner sa lakoćom može da osmisli šta god poželi unapred imajući u glavi kako to može da se izvede, ne oslanjajući se na druge.

Vogue, 2010.

Kada stvaralac, u ovom slučaju modni dizajner, poznaje svaki korak koji vodi do finalnog proizvoda, onda je on kao prvi u tom lancu potpuno slobodan da proizvede bilo kakvu ideju bez ikakvog ograničenja. A rezultat je proizvod bez kompromisa! To je moguće samo kada idejni tvorac poznaje svaki segment procesa proizvodnje i sam može da realizuje svaku fazu u tom procesu od ideje do odevnog komada – skica, crtež, konstrukcija, kroj, materijal, detalj, sklapanje, ušivanje, detalj, stajling, fotografija, utisak… Tome je doprinelo i univerzitetsko obrazovanje.

Alexander McQueen

Naime, on je na svom poslu dobio referencu za upis na univerzitet, a pored toga njegov portfolio bio je izuzetno jak još tada, pa tako na osnovu ove dve stvari odmah upisuje Central Saint Martins College of Art and Design. Godine 1992. njegova diplomska kolekcija prodata je do poslednjeg komada od strane stilistkinje Isabelle Blow, koja od tada postaje njegov mentor sa idejom da ga pogura u karijeri, što je i uradila.

Pored mode, njegova strast bila je ronjenje, što se može primetiti kroz dizajn jer je često implementirao elemente iz podvodnog sveta u svoj rad

Rani radovi iliti prve kolekcije osmišljene su sa idejom da izazovu šok i kontroverzu kod publike, pa tako njegov rad postaje priznat od strane kolega, ali i popularan širom sveta, o čemu svedoči to što je već 1996. pravio odeću za godišnju turneju Davida Bowiea. Revija sa scenografskom idejom ljudskog šaha ili hologram Kate Moss samo su neki od efekata kojima je uspevao da izazove šok kod publike.

Alexander McQueen; Jesen-zima 2009.

Drama i ekstravagancija su dve reči kojima su kritičari najčešće opisivali njegove revije, a inovativne tehnologije i drugačiji pristup modi su ono što je uvek bilo iznenađujuće svima.

Alexander McQueen; Proleće-leto 1999.

Spektakularne revije o kojima se pričalo danima bile su kao umetnički performans počev od scenografije do kostima iliti odeće, pa sve do aktera jer Alexander je pažljivo birao svoje modele. Opšti utisak dok sedite u prvom redu je kao da ste zavirili u glavu idejnog tvorca i kao da hodate kroz njegov san kao posmatrač dok samo što ne dodirnete ta bića iz njegove mašte. Jedna od takvih revija nosi naziv Savage Beauty. Isti naziv odabran je i za posthumnu izložbu 2011. godine u The Metropolitain Museum of Art u Njujorku.

Lady Gaga and Daphne Guinness, Vogue 2009.

Već 2007. godine imao je butike u Londonu, Njujorku, Los Anđeesu, Milanu i Las Vegasu, a klijenti su mu bili Penelope Cruz, Nicole Kidman, Sarah Jessica Parker, Rihanna, Bjork i u to vreme jedna od najpopularnijih javnih ličnosti Lady Gaga.

Editorijal “The Girl From Atlantis”; Vogue 2010.

Pored mode, njegova strast bila je ronjenje, što se može primetiti kroz dizajn jer je često implementirao elemente iz podvodnog sveta u svoj rad.

Kada stvaralac, u ovom slučaju modni dizajner, poznaje svaki korak koji vodi do finalnog proizvoda, onda je on kao prvi u tom lancu potpuno slobodan da proizvede bilo kakvu ideju bez ikakvog ograničenja

On je izvršio samoubistvo obesivši se u svom stanu uz poruku: „Vodite računa o mojim psima, žao mi je, s ljubavlju Lee.“ Svečanoj sahrani prisustvovalo je preko 2.500 zvanica, među kojima su bile poznate ličnosti kao što su Kate Moss, Bjork, Anna Wintour i drugi. Veliki deo bogatstva ostavio je u dobrotvorne svrhe organizacijama za zaštitu životinja.

Alexander McQueen; Savage Beauty

Iako se njegov život završava onog trenutka kada je sam to odlučio, te 2010, kada je imao 40 godina, u njegovoj kući u Londonu, priča o njegovom životu će se još dugo pričati jer trag koji je ostavio neprestano inspiriše nove generacije koje dolaze.

The post Alexander McQueen: Dizajner koji je stvarao čitav novi svet, a ne samo modu appeared first on 42 magazin.

Reći da Björk ima nešto novo čudno je zato što je i sve njeno staro toliko futuristično da deluje kao novo. No, evo, uskoro izlazi njen novi album, koji se još nije ni pojavio, a već nas je na nekoliko polja izmestio u budućnost – od toga kako je umetnica stilizovana, preko muzike drugih sfera, do načina na koji se nov album plaća online.
Za razliku od prethodnog albuma Vulnicura iz 2015. koji je bio obojen ličnim gubitkom i koji bi se mogao nazvati nekom vrstom pakla – nalik na razvod, ovaj album biće poput raja jer govori o otkrivanju ljubavi i zaljubljenosti. Biti sa osobom sa kojom uživate na svakom nivou jeste očigledno utopija, izjavila je Björk.

Album Utopia producirala je Arca i, kako kaže umetnica, bilo je to jedno veoma duboko putovanje. Vizuelnim delom pozabavili su se Jesse Kanda uz pomoć Björk, Jamesa Merryja i Hungryja, a svojim saradnicima umetnica se zahvalila rekavši da se telepatski razumeju, te da se rad produkcije Arca odrazio na ceo album koji je kao: „lizanje kišnih kapi iz slanog vazduha u tropima i slušanje ptica, plivanje u zelenim rekama, pucketanje vatre kroz sneg, tamnosiva oluja i svetlosna duga koja nakon nje preplavljuje atmosferu“.

Björk je u septembru predstavila halucinogeni muzički spot za singl The Gate, u kojem nosi haljinu Gucci, za čiju je izradu utrošeno 870 sati.

Gucci haljina koju Björk nosi u spotu The Gate

Islandska umetnica bila je uvek ispred svog vremena, i muzički, spajajući pop i elektro, ali posebno vizuelno, budući da je svojim futurističkim, gotovo vanzemaljskim autfitima menjala lice popa.

Zapravo, ona je i dalje prilično ispred svih na modnom frontu – u kostimu labuda, sa pom-pomom na glavi koji je protkan digitalnim svetiljkama, s maskom leptira. Na jednoj slici Björk čak nosi kombinezon nalik na morsku penu upotpunjen braon dildom.

Fotografije za album Utopia snimio je Santiago Felipe, a dugogodišnji saradnik Bjork Jesse Kanda uradio je omot na kojem Björk nosi masku Jamesa Merryija sa morskim anemonama i bisernom smolom.

Björk na omotu svog novog albuma Utopia

Album je kao lizanje kišnih kapi iz slanog vazduha u tropima i slušanje ptica, plivanje u zelenim rekama, pucketanje vatre kroz sneg, tamnosiva oluja i svetlosna duga koja nakon nje preplavljuje atmosferu

Utopia izlazi 24. novembra, a uveliko može da se poruči i plati bitcoinima, audiocoinima, litecoinima ili dashcoinima – validnim kriptovalutama u nekim online prodavnicama.

Inače, njujorška MoMA je 2015. priredila izložbu na kojoj su prikazana najznačajnija stilska izdanja kojima je ova umetnica promenila lice popa.

The post Björk opet stiže sa druge planete i ima nov album appeared first on 42 magazin.