19.02.2017.

Polaroidi Teda Seriousa

Gabriela Vinković

Parapsihologija, šarlatanstvo ili umetnost?

ted serious

Psihokineza, odnosno sposobnost uticanja na objekte snagom uma, jeste i danas fenomen koji nema naučnu podršku. Pa ipak, verovanje u supermoć ili nadrealno ukorenjeno je u svim kulturama sveta…
Predmet našeg interesovanja su polaroidi snimljeni šezdesetih godina prošlog veka – čistom snagom uma nekadašnjeg radnika hotela Teda Seriousa iz Čikaga. Preko noći postao je planetarno poznat, zauzimao naslovne strane eminentnih magazina zbog navodne supermoći da pretoči misli na polaroid. Pa čak i danas, nakon gotovo 50 godina, interesovanje za njim i njegovim nadrealnim thoughtography delima ne jenjava – kako s naučnog, tako i sa umetničkog aspekta.

ted-serious

Ko je bio Ted Serious? U izolovanim prostorijama i kontrolisanim uslovima projektovao je misli na foto-papir. Pa su se tako na polaroidima pojavljivala monumentalna zdanja, lica, ljudi – blurovani, u obrisima – pa ipak vidljiva. Da li je bio šarlatan? Ludak? Ili ekscentrični umetnik? I da li istorija fotografije treba da se koriguje?

Ozloglašeni Ted Serious (1918–2006) tokom višečasovnih testiranja duvanio je i opijao se do promilske iznemoglosti, psovao i bogarao nakon mnogobrojnih promašaja, skidao se do pasa – da bi onda volšebno počele da se pojavljuju slike na polaroidima. Tadašnji stručnjak iz Denvera, psihijatar Jule Eisenbud čvrsto je verovao u Tedove supermoći, smatrajući ga čudom i tvorcem misaone fotografije. Iako je u stručnim krugovima proglašen prevarantom – i pored Eisenbudovog strogokontrolisanog nadzora, ni danas ne jenjava interesovanje za njegovim fotografijama koje izazivaju divljenje i nanovo otvaraju pitanja o moći uma i na kaji način je uspevao da pretoči snagom volje misli na polaroid. Pa tako na jednom polaroidu možete videti jasne obrise Trga Svetog Petra u Rimu, na drugom indijski hram, na trećem ljude u pokretu…

ted serious

Ozloglašeni Ted Serious, tokom višečasovnih testiranja, duvanio je i opijao se do promilske iznemoglosti, psovao i bogarao nakon mnogobrojnih promašaja, skidao se do pasa – da bi onda volšebno počele da se pojavljuju slike na polaroidima!

Činjenica je da čovečanstvo sanja o čitanju misli – jednostavnoj prečici koja zaobilazi reči i gestikulaciju – i želi da veruje da će se ono jednog dana aktivirati u našoj svesti. Iz današnje perspektive, Ted Serious (da li i njegovo prezime ima dublje značenje?) bio je pionir u misaonoj fotografiji, te se prema njegovim delima odnosimo sa artističkim poštovanjem.

Psihologija danas Istražujući neverovatnu priču Teda Seriousa i proučavajući njegove polaroide, nameće mi se pitanje koliko je naš mozak sposoban da čini velika – neverovatna – dela i da li smo svesni da je posedujemo? Odgovor na pitanje dao mi je psihoterapeut dr Zoran Milivojević: „Iako su neuronauke veoma napredovale u poslednjih desetak godina, ljudski um, psiha i mozak su još uvek nedovoljno istražena područja. Veliki su potencijali našeg uma o kojima saznajemo tek na osnovu pojedinačnih primera, kako u njegovom uticaju na naše telo, tako i na druge ljude, pa i na neživo okruženje. To će biti predmet naučnih istraživanja u decenijama koje dolaze…“

Pa, čini se da ne možemo da izvučemo jasan zaključak o sposobnosti Teda Seroiusa, ali svakako možemo da uživamo u njegovim fotografijama u galeriji koja sledi…